“Ondersteuning door een professional maakt het verschil”

Via literatuur de liefde voor de Nederlandse taal aanwakkeren om zo de kansen op persoonlijke ontwikkeling en toekomstige arbeidsmarktparticipatie te vergroten. Dat is het doel van de auteurslezing die leerkracht Michael Verbeeck van avAnt voor zijn leerlingen organiseerde. De gast: auteur Michaël Brijs. Het resultaat: meer dan geslaagd, zo blijkt uit het verslag van Bob Van Mol.

“Zijn er hier horrorfans?” Ik zie wat hoofdjes knikken.

“Heeft er iemand de film ‘It’ gezien?” Weerom klinkt er instemmend gemompel.

“Lezen jullie ook horror?” Ik noteer één heel voorzichtige ‘ja’.

Het is maandagochtend, iets over negen en we bevinden ons in het sprookjeshuis van de Provincie Antwerpen midden in Het Rivierenhof. Op de trappen van het gezellige lokaaltje zitten leerlingen van avAnt uit het derde jaar arbeidsfinaliteit optie organisatie en logistiek. De vragensteller is auteur Michaël Brijs.

“Ik ga een verhaal voorlezen en daarna leg ik uit hoe jullie zelf een verhaal kunnen opbouwen.” De groep leerlingen luistert erg aandachtig naar de voorgelezen passage uit Michaëls boek. De hoofdpersonages heten Ismaël en Idris, een kleine maar slimme attentie van Michaël. Niet alleen de namen van de personages lijken herkenbaar voor de diverse groep jongeren, maar ook hun taalgebruik (‘Wacht, broer’) maken dat het voorgelezen verhaal dichter bij de leefwereld van de jongeren staat. De vijand in het verhaal is een djinn, een bovennatuurlijk wezen uit de Arabische mythologie, gemaakt van vuur zonder rook. Een kort applaus weerklinkt na het gespannen luisteren.

Michaël Brijs

Ik vind het wel leuk om een verhaal te verzinnen. Dat doen we niet in de lessen op school. Het is fijn dat het hier wel kan!

Lezing Michaël Brijs
© Bob Van Mol
Lezing Michaël Brijs
© Bob Van Mol
Lezing Michaël Brijs
© Bob Van Mol

Michaël gaat verder: “Ik heb in iedere kamer van dit sprookjeshuis een blad papier aan de muur gehangen. Op dat blad staan de kapstokken waaraan je een goed horrorverhaal kunt ophangen – als geheugensteuntje.”

We overlopen ze samen.

  • Hoe verzin je een goed idee? Dat begint met een wat als-vraag. Bijvoorbeeld: Wat als wij al dood zijn?
  • Vervolgens verzin je een fictieve vijand (een alien, vampier, weerwolf …) of misschien wel een realistischer exemplaar (een moordenaar, of vogels zoals in de film ‘The Birds’).
  • Je hebt ook een geheim of een geheimzinnige plek nodig. Bijvoorbeeld een verlaten huis waar een kind is vermoord.
  • Tot slot zorg je voor een climax. Die ken je het best op voorhand al, dan kun je daar naartoe werken.

De leerlingen worden verdeeld in kleinere groepjes en krijgen een lesuur de tijd om een verhaal van vier pagina’s te schrijven. De twee leerkrachten en de auteur lopen rond om te coachen. Achteraf lezen alle leerlingen hun verhaal voor.

Lezing Michaël Brijs
© Bob Van Mol
Lezing Michaël Brijs
© Bob Van Mol
Lezing Michaël Brijs
© Bob Van Mol

PAV-leerkracht Michaël, naamgenoot van de auteur, is de stuwende kracht achter de lezing van vandaag. “Deze jongeren vormen een kwetsbaar doelpubliek: ze zijn hier stuk voor stuk terechtgekomen vanuit negatieve beweegredenen. Schoolsheid is een probleem, maar als je hen op de juiste manier benadert, weten ze te verbazen. Met ons team leerkrachten slagen we daar behoorlijk goed in. In het kader van het Leesoffensief van de Vlaamse regering zochten we naar niet-schoolse manieren om de jongeren te doen schrijven en eens een boek vast te pakken. Creatief Schrijven heeft ons vooruitgeholpen en verwezen naar Literatuur Vlaanderen. Ondersteuning door een professional maakt het verschil: zo hebben we Michaël gekozen uit de lijst van Auteurslezingen. Hij leek ons de perfecte match, omdat zijn specialisatie in horror dicht bij de interesses van de leerlingen ligt. Ons team wil de vooroordelen over deze jongeren ontkrachten en dat lukt met een juiste aanpak en omkadering. Het charisma en de creatieve aanpak van Michaël Brijs maken een diepe indruk op de leerlingen. In de vertrouwde klasomgeving zouden we nooit dezelfde sfeer van verwondering en verbeelding kunnen oproepen. Deze dag bewijst hoe krachtig de combinatie van plek, passie en professionele begeleiding kan zijn om jongeren te laten proeven van de magie van literatuur. Daarom wil ik Creatief Schrijven, Literatuur Vlaanderen en de Provincie Antwerpen uitdrukkelijk bedanken. Het is de samenwerking met de verschillende actoren die zo belangrijk is voor ons!”

Ons team wil de vooroordelen over jongeren ontkrachten en dat lukt met een juiste aanpak en omkadering.

Aan het eind van de sessie loop ik nog even rond en lees hier en daar mee wat de jongeren hebben neergepend. Aryan weet me te verbazen met z’n fantasie. Hij bedacht een verhaal over twee mensen die elkaar niet kennen, maar samen in een vreemd huis belanden. Ook een tunnel, een kelder en een imaginaire baby passeren de revue. De dreiging komt van een vrouw met vier poten en drie handen. Gelukkig loopt het af met een happy end! “Ik vind het wel leuk om een verhaal te verzinnen”, vertrouwt Aryan me toe. “Soms doe ik het thuis ook, maar schrijven en lezen doe ik niet zo graag. Wat we hier gedaan hebben, doen we niet in de lessen op school. Het is fijn dat het hier wel kan!”

Verslag door Bob Van Mol.