Sabien Clement: “Je moet voelen waar je verbinding kunt maken met je publiek”

De doelgroep: jongeren en volwassenen

“Jarenlang gaf ik lezingen voor kinderen uit het lager onderwijs, maar de voorbije jaren is mijn publiek geleidelijk veranderd. Vandaag richt ik me alleen nog tot jongeren in het secundair en volwassenen. Dat komt door de boeken die ik tegenwoordig maak en de thema's die daarin centraal staan. Mijn recente boeken – ‘Vel’ en ‘Broosmoedig’ – gaan niet alleen over tekenen, maar ook over kwetsbaarheid, veerkracht en hoe we ons verhouden tot onszelf en anderen. Die onderwerpen vormen ook de rode draad in mijn lezingen. Ik merk dat ik daarin graag de diepte opzoek en dat dat makkelijker is met oudere lezers.”

De boodschap: het verhaal achter de tekening

“In mijn lezingen toon ik hoe illustraties en boeken ontstaan, van eerste schets tot afgewerkt exemplaar, maar voor mij is dat niet genoeg. Ik wil dat het publiek na een lezing ook iets meeneemt dat verder gaat dan het creatieve proces. Na mijn burn-out, die aanleiding gaf tot het boek ‘Broosmoedig’, besefte ik nog sterker dat als ik me tijdens een lezing open en kwetsbaar opstel, het publiek die broosmoedigheid ook teruggeeft. Er ontstaan dan gesprekken die veel verder gaan dan de vraag hoe een boek gemaakt wordt. Ik wil vooral tonen dat we niet altijd sterk hoeven te lijken. Dat we onze maskers mogen afzetten en toegeven dat iets moeilijk is. Zo ontstaat vaak echte verbinding.”

De voorbereiding: een stevige kapstok met ruimte voor improvisatie

“Voor elke lezing werk ik met een presentatie vol beelden: tekeningen, schetsen, foto's en fragmenten uit mijn werk. Dat is mijn houvast. Ik zie die presentatie als een film: ik weet waar ik wil beginnen en waar ik wil eindigen. Tegelijk wil ik onderweg ruimte laten voor wat er gebeurt in de zaal. Een goede voorbereiding betekent voor mij dus niet dat alles vastligt. Integendeel: de basis moet stevig zijn, zodat ik daarna kan inspelen op het publiek. Voor elke lezing bekijk ik opnieuw wie er voor mij zal zitten. Welke leeftijd hebben de aanwezigen? Wat kan interessant zijn voor hen? Welke accenten wil ik leggen? Op die manier blijven mijn lezingen leven en evolueren.”

De interactie: samen kijken en het gesprek aangaan

“Mijn lezingen zijn geen eenrichtingsverkeer. Ik stel vaak vragen aan het publiek: wat zien jullie in deze tekening? Wat valt jullie op? En wat zie je als je nog wat langer kijkt? In mijn werk zit veel symboliek. Kleuren, details en verwijzingen naar andere kunstenaars dragen vaak een betekenis in zich. Door daar samen naar te kijken, ontstaat een wisselwerking. Naast mijn presentatie neem ik vaak dummy's, schetsboeken of vroege versies van een boek mee. Ik toon graag dat een boek niet zomaar uit de lucht komt vallen. Er gaat veel proberen en puzzelen aan vooraf. Die tussenstappen maken duidelijk dat creativiteit een kwestie is van voortdurend bijleren en experimenteren.”

“Geen enkele groep reageert hetzelfde. Daarom probeer ik altijd alert te blijven en goed te observeren. Je moet voelen waar je verbinding kunt maken met je publiek. Vooral bij leerlingen merk ik soms weerstand, ongemak of gegiechel, bijvoorbeeld als het gaat over modeltekenen en in je blootje staan. Dat probeer ik niet te negeren, maar te benoemen. Een onderwerp dat gevoelig ligt of veel reacties oproept, kan het vertrekpunt zijn van een gesprek. Zeker bij die leeftijdsgroep vind ik het belangrijk om die broze onderwerpen aan te kaarten. Er zit volgens mij namelijk veel kracht in het durven tonen van je kwetsbaarheid. Humor en speelsheid zijn daarbij absoluut onmisbaar.”

Belangrijk voor organisatoren: goede afspraken vooraf

“Ik vind het fijn als organisatoren me op voorhand voldoende briefen over de groep. Niet alleen het aantal deelnemers, maar ook informatie die kan helpen om mijn lezing beter af te stemmen op het publiek. Hoe meer ik weet over de context, hoe beter ik verbinding kan maken. Duidelijke afspraken vooraf zorgen ervoor dat ik me tijdens de lezing volledig op het publiek kan richten. Om duidelijk te maken wat ik allemaal aanbied, maakte ik dit jaar een programma met alle opties waaruit organisatoren in 2026-2027 kunnen kiezen. Naast een lezing geef ik bijvoorbeeld laagdrempelige workshops, zoals zines maken of modeltekenen.”

Tip voor andere auteurs: durf promotie te maken

“Lange tijd kwamen de aanvragen voor lezingen vanzelf naar mij toe. Maar sinds ik me meer richt op graphic novels voor jongeren en volwassenen merk ik dat ik zelf meer promotie moet maken. Het genre is minder bekend en voor veel mensen vormt het toch nog een drempel, hoewel dat stilaan aan het veranderen is. Daarom promoot ik de lezingen op mijn website en maakte ik een overzicht van mijn lezingen en workshops. De bedoeling is om dat nu ook zelf te verspreiden, bijvoorbeeld bij organisatoren die me vroeger al eens uitgenodigd hebben. Hoewel dat onwennig aanvoelt, heb ik geleerd dat je af en toe zelf zaadjes moet uitstrooien en je aanbod bekend moet maken. Mensen kunnen daar pas op ingaan als ze weten dat het bestaat. Tegenwoordig zijn er gelukkig meer mogelijkheden om mensen te bereiken, zoals sociale media. Als ik daar iets post, krijg ik meteen reactie. Dat is fijn. Dus hier ook een call to action: als je een boeiende lezing wilt, boek mij!”