‘Properzia’ van Jean-Claude van Rijckeghem

In het middelbaar schreef ik een boekbespreking over ‘Jonkvrouw’ van Jean-Claude van Rijckeghem. Ik kreeg een goed punt; alleen vond de leerkracht dat ik iets té veel superlatieven had gebruikt. Ik was nu eenmaal zo enthousiast. De unieke historische roman had me compleet omvergeblazen. Het verhaal was niet alleen spannend, maar het had een vrouwelijk hoofdpersonage (dat was toen zeldzaam) en de filmische schrijfwijze dompelde me helemaal onder in de geschiedenis. Alle elementen die me toen aanspraken in het werk van Jean-Claude van Rijckeghem heeft hij later in zijn oeuvre verder uitgewerkt.

Een jeugdboek van Van Rijckeghem bevat enkele vaste ingrediënten: een sterk vrouwelijk hoofdpersonage dat ingaat tegen maatschappelijke en familiale verwachtingen, veel humor, avontuur en een vlotte, zintuigelijke schrijfstijl. Hij schrijft historische romans die toch hedendaags aanvoelen. Omdat elk boek zich in een andere historische periode afspeelt, voelt het telkens als een frisse leeservaring.

‘Properzia’ is gebaseerd op de kunstenaar Properzia de' Rossi, die opgroeide in Bologna, in de 16de eeuw. Het verhaal opent wanneer ze 15 jaar oud is. Ze krijgt te horen dat haar brave en mooie tweelingzus gaat trouwen. Properzia zelf wordt naar het klooster gestuurd, om daar manieren te leren. Ze heeft een grote mond, is intelligent, maar ook nogal impulsief en soms frustrerend naïef. Ze wil niet naar het klooster, dus daarom springt ze uit protest in het ijskoude kanaal. Die sprong levert haar een bijna-doodervaring en een longontsteking op, waarop ze naar haar tante aan zee gestuurd wordt. Haar longen genezen er niet alleen, ze ontdekt er ook een nieuw levensdoel: ze zal beeldhouwer worden. Ze loopt daarom weg van huis (verkleed als jongen).

‘Properzia’ is een verhaal vol actie en plotwendingen. Het avontuur leidt haar langs historische plaatsen, momenten en figuren (van de paus tot Michelangelo). Dankzij de pen van Jean-Claude van Rijckeghem komt de geschiedenis echt tot leven. Om dit waar te maken, doet hij veel historisch onderzoek. Als je hem ooit over zijn onderzoeks- en schrijfproces kan horen vertellen, is dat een kans die je moet grijpen. Zodoende besef je pas hoeveel tijd en moeite er kruipt in het vakmanschap van een historische jeugdauteur.

Als kennismedewerker kinder- en jeugdliteratuur raad ik altijd en overal aan om ook als volwassene kinder- en jeugdboeken te lezen. Mocht je twijfelen of een jeugdboek je als volwassene nog kan boeien, nodig ik je uit om kennis te maken met ‘Properzia’. Dat onvergetelijke hoofdpersonage vol branie zal namelijk alle twijfel wegnemen.